Nasz patron

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk, pseudonim Litwos (ur. 5 maja 1846 w Woli Okrzejskiej, zm. 15 listopada 1916 w Vevey w Szwajcarii) - polski powieściopisarz i publicysta; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w roku 1905 za "całokształt twórczości". Jeden z najpopularniejszych pisarzy polskich przełomu XIX i XX wieku.

Biografia

Urodził się we wsi Wola Okrzejska w ziemi łukowskiej na Podlasiu w zubożałej rodzinie szlacheckiej, pieczętującej się herbem Oszyk, po mieczu wywodzącej się z Tatarów osiadłych na Litwie w XV i XVI wieku.nasz patron

Rodzicami jego byli Józef Sienkiewicz (1813-1896) i Stefania Sienkiewicz z rodziny Cieciszowskich (1820-1873). Wola Okrzejska należała do babki pisarza Felicjany Cieciszowskiej. Zostaje ochrzczony w sąsiedniej miejscowości Okrzeja, w kościele ufundowanym przez prababkę pisarza. W 1858 roku Henryk rozpoczyna naukę w gimnazjum w Warszawie. W 1866 uzyskuje świadectwo dojrzałości. W 1867 podejmuje pierwszą próbę literacką, pisze wierszowany utwór Sielanka młodości, który zostaje odrzucony przez Tygodnik Ilustrowany. W 1869 debiutuje jako dziennikarz. Przegląd Tygodniowy drukuje jego recenzję sztuki teatralnej a Tygodnik Ilustrowany drukuje rozprawkę historyczno-literacką o Mikołaju Sapie Sarzyńskim. Sienkiewicz pisuje pod pseudonimem Litwos do Gazety Polskiej oraz Niwy. W 1873 roku objął w Gazecie Polskiej roku stały felieton Bez tytułu, a w roku 1875 cykl Chwila obecna. Od 1874 roku prowadził dział literacki w Niwie.

W 1876 wyjeżdża wraz z Heleną Modrzejewską oraz grupą znajomych do USA. W owym czasie taka podróż nie była czymś powszednim. W Ameryce dłużej zatrzymuje się w Kalifornii. Z tego okresu pochodzą Listy z podróży; drukowane w Gazecie Polskiej zyskały sobie szerokie uznanie czytelników. Pisze też Szkice węglem (1877). Pod wpływem podróży do Stanów Zjednoczonych napisał kilka dalszych utworów: Komedia z pomyłek (1878), Przez stepy (1879), W krainie złota (1880), Za chlebem (1880), Latarnik (1881), Wspomnienia z Maripozy (1882), Sachem (1883).

Wraca do Europy w 1878 roku; zatrzymuje się w Londynie, następnie przez rok przebywa w Paryżu. Pobyt we Francji sprawia że Sienkiewicz poznaje nowy prąd w literaturze - naturalizm.


Pobyt w Ameryce i korespondencje, które były publikowane w prasie polskiej, zyskały uznanie i wzbudziły zainteresowanie jego osobą. Powodzenie pisarza świetnie odmalował Bolesław Prus w artykule Co p. Sienkiewicz wyrabia z piękniejszą połową Warszawy na łamach Kuriera Warszawskiego z 1880 roku. "Już po powrocie z Ameryki, prawie każda z dam, przechodząc ulicą, posądzała prawie każdego wyższego i przystojnego mężczyznę o to, że jest Sienkiewiczem. (...) Nareszcie spotykając co krok fryzury a la Sienkiewicz, wiedząc, że młodzi panowie jeden po drugim zapuszczają Hiszpanki, starają się mieć posągowe rysy i śniadą cerę, postanowiłem poznać jego samego (...) Z mego kąta widzę, że sala prawie wyłącznie zapełniona jest przez płeć piękną. Kilku mężczyzn, którzy tam byli do robienia grzeczności damom albo pisania sprawozdań, tak już w ciżbie kobiet potracili poczucie własnej indywidualności, że mówili: byłam, czytałam, wypiłyśmy we dwie sześć butelek."

W 1879 Sienkiewicz wygłasza odczyt we Lwowie pod tytułem Z Nowego Jorku do Kalifornii. W 1880 w Poznaniu odczytuje w hotelu Bazar nowelę Za chlebem, następnie w Warszawie wygłasza dwa odczyty o naturalizmie w literaturze. W 1879 wracając z Lwowa w Szczawnicy daje odczyt o swym pobycie w Ameryce. W Szczawnicy po raz pierwszy widzi swoją przyszłą żonę Marię Szetkiewiczówną. Dowiaduje się, że cała rodzina Szetkiewiczów wybiera się do Wenecji, rusza za nimi i tam poznaje osobiście Marię. 18 sierpnia 1881 roku zawiera związek małżeński z Marią Szetkiewiczówną, Ślub odbył się w kościele należącym do Zgromadzenia Panien Kanoniczek przy palcu Teatralnym. Z tego małżeństwa pochodzą dzieci: Henryk Józef i Jadwiga Maria. Małżeństwo nie trwało długo, Maria umiera 18 sierpnia 1885 roku. W 1882 roku wiąże się z dziennikiem Słowo, którego początkowo jest nawet redaktorem naczelnym. Pisze utwór dramatyczny Na jedną kartę, wystawiany w teatrach we Lwowie i Warszawie (w latach 1879-1881).

Od 1880 roku pracuje nad powieścią historyczną Ogniem i mieczem. Powieść Ogniem i mieczem (podobnie zresztą jak kolejne części Trylogii) przyniosła pisarzowi wielkie uznanie i spotkała się z nadzwyczajnym odbiorem społecznym. Wiele osób korespondencyjnie pytało o dalsze losy ulubionych bohaterów. Miasto Zbaraż w 1879 roku nazwało jedną z ulic imieniem Sienkiewicza. W 1900 roku mieszkańcy Zbaraża nie zgodzili się na oddanie pod budowę placu kościelnego, twierdząc, że leżą tam szczątki Podbipięty. Wystawiono sztukę teatralną opartą na powieści. Jacek Malczewski wystawił w 1884 roku tak zwane żywe obrazy na podstawie Ogniem i mieczem.

Pisarz rozpoczął prace nad kolejną częścią Trylogii - Potopem; tytuł miał według autora wskazywać na potop mas ludowych, które wyparły najeźdzcę z ojczyzny. Potop był drukowany w Słowie (od 23 grudnia 1884 do 2 września 1886). W trakcie prac nad powieścią umarła na gruźlicę jego żona, Maria Szetkiewicz, to był trudny okres w życiu pisarza. Powieść szybko podbiła serca czytelników i potwierdziła pozycję pisarza w społeczeństwie. Po śmierci małżonki pisarz udał się na wyprawe do Konstantynopola (przez Bukareszt i Warnę), z której pisał korespondencje. Po powrocie do Warszawy ukazuje się trzecia część Trylogii - Pan Wołodyjowski. Powieść jest drukowana w Słowie od maja 1887 do maja 1888 roku. Trylogia wyniosła Sienkiewicza na szczyty popularności i uczyniła z niego najpopularniejszego pisarza polskiego.

W 1888 roku odbywa podróż do Hiszpanii. W 1890 roku włącza się w organizację roku Mickiewiczowskiego. Pod koniec roku 1890 wyruszył w podróż do Afryki. Podróż zaowocowała Listami z Afryki. W 1891 roku ukazało się książkowe wydanie Bez dogmatu. Powieść Bez dogmatu była drukowana wcześniej od 1889 do 1890 na łamach Słowa. W 1892 podpisał umowę na powieść Rodzina Połanieckich, książkowe wydanie ukazało się w 1895 roku. Latem 1894 Sienkiewicz odczytywał w Zakopanem fragmenty Krzyżaków ale prasa już w 1892 doniosła że pisarz przystąpił do prac nad powieścią z czasów krzyżackich. W 1893 pisarz przystąpił do przygotowań nad powieścią Quo vadis. Koniec lat osiemdziesiątych i początek lat dziewięćdziesiątych to dla pisarza okres bardzo wytężonej pracy nad kilkoma powieściami.


W lutym 1895 roku Sienkiewicz pisze pierwsze rozdziały Quo vadis, nad którym prace przygotowawcze, zbieranie materiału rozpoczęło już w 1893 roku. Powieść zaczyna się ukazywać drukiem w marcu 1895 roku w Gazecie Polskiej (w Warszawie), w Czasie (w Krakowie) oraz Dzienniku Poznańskim (w Wielkopolsce); zakończyła się ukazywać pod koniec lutego 1896 roku. Szybko ukazało się wydanie książkowe Quo vadis. Powieść szybko zyskała uznanie i zrobiła zawrotną karierę w całej Europie. Książka do dziś cieszy się wyjątkową popularnością, została przetłumaczona na wiele języków, nawet na tak egzotyczne jak arabski czy japoński. O popularności Quo vadis w owym czasie świadczy chociażby fakt że imiona bohaterów nadawano koniom startującym w gonitwie Grand Prix de Paris. Wielokrotnie powieść adaptowano i wystawiano na deskach teatrów, ukazała się nawet opera oparta na motywach powieści. W 1913 roku Quo vadis zostało sfilmowane. Potem powieść była ekranizowana jeszcze kilkakrotnie.

W 1900 roku pisarz obchodził swój jubileusz pracy twórczej, odbywa się on w atmosferze zaangażowania całego społeczeństwa. Pisarz otrzymał od społeczeństwa majątek w Oblęgorku, stworzył tam ochronkę (szkołę) dla dzieci. W tym samym roku Uniwersytet Jagielloński przyznaje mu tytuł doktora honoris causa. Sienkiewicz angażuje się w sprawy społeczne. W 1901 roku napisał odezwę w sprawie dzieci we Wrześni, w 1906 wzywał rodaków z USA do pomocy głodującym w Królestwie Polskim.

W 1904 roku bierze ślub z cioteczną siostrzenicą Marią Babską.

W 1905 roku otrzymuje nagrodę Nobla za całokształt pracy artystycznej. W przemówieniu wygłaszanym z tej okazji Sienkiewicz mówił, że zaszczyt ten jest szczególnie cenny dla syna Polski. "Głoszono ją umarłą, a oto jeden z tysięcznych dowodów, że żyje". Dodał też "Głoszono ją podbitą, a oto nowy dowód, że umie zwyciężać".

Po wybuchu wojny Sienkiewicz wyjeżdża do Szwajcarii. Jest obok Ignacego Jana Paderewskiego założycielem Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Zmarł w Vevey 15 listopada 1916, gdzie go pochowano. W 1924 roku, już w wolnej Polsce, prochy pisarza uroczyście złożono w Warszawie w katedrze św. Jana.

Rozwój oświaty w Wojcieszkowie zapoczątkowało Charytatywno - Oświatowe Stowarzyszenie "Promień", w ramach którego ks. Tadeusz Leszczyński założył w roku 1911 Ochronkę im. Królowej Jadwigi. Ochronka spełniała rolę przedszkola, a starsze dzieci uczyły się geografii, historii, języka polskiego, w tym kaligrafii, rysunków, śpiewu. Urządzali przedstawienia z okazji świąt państwowych i kościelnych. Staraniem Polskiej Macierzy Szkolnej przy kościele założono szkółkę parafialną "na wikariacie", z biblioteką, cieszącą się powodzeniem. W 1916 roku powstała w Wojcieszkowie pierwsza szkoła powszechna, mieszcząca się w budynkach gminnych i prywatnych. Pierwszym kierownikiem szkoły w latach 1916 - 1917 był Józef Mitura, w 1917 - 1919 Henryk Karwowski. Kierował nią Władysław Próchniewicz, którego staraniem w 1934 roku została wybudowana stara szkoła. Następnie na jej czele stali: Roman Warpas, Walentyna Zalewska, Andrzej Bącik, Dyrektorem Zespołu Szkół do 2018 roku był Tomasz Niewęgłowski. Obecnie zaś Mirosława Renata Swędra.

Stara szkoła  Pałac Platerów

Budowa nowego budynku szkoły rozpoczęła się w 1996 roku, w miejscu zburzonego pałacu Platerów (patrz foto). W 1999 r. I etap budowy został zakończony, w tym samym roku uczniowie zostali przeniesieni ze starego budynku szkoły. Dnia 15 października 2000r. odbyło się uroczyste otwarcie budynku naszej szkoły, na które przybyli przedstawiciele władz wojewódzkich, powiatowych, parlamentarnych, kuratorium, w roli gospodarza wystąpiły władze gminne i grono nauczycielskie oraz rodzice i uczniowie.


W dniu 27 października 2005 r. odbyło się uroczyste nadanie Zespołowi Szkół w Wojcieszkowie imienia Henryka Sienkiewicza. 25.X.2005 r. Rada Gminy Wojcieszków podjęła uchwałę w sprawie nadania imienia H. Sienkiewicza Zespołowi Szkół w Wojcieszkowie. Uroczystości szkolne odbyły się 27.X.2005 r. w 81 rocznicę sprowadzenia prochów pisarza do Polski. Po Mszy w kościele parafialnym, uczniowie i zaproszeni goście udali się na cmentarz, gdzie pochowana jest trzecia żona H. Sienkiewicza Maria z Babskich. Złożono kwiaty i zapalono znicze. Dalszy ciąg miał miejsce w szkole. Pan Dyrektor T. Niewęgłowski powitał dostojnych gości, rodziców, nauczycieli i uczniów. Swoją obecnością uświetnili tą uroczystość m.in.: Marszałek województwa lubelskiego, Członek Zarządu województwa - Sławomir Sosnowski, Wicestarosta powiatu łukowskiego - Jerzy Kędra, przedstawiciel Kuratorium Oświaty - wizytator Kazimierz Mamiński, Wójt Gminy Wojcieszków - Janusz Wylotek, Przewodniczący Rady Gminy - Janusz Barszcz, proboszcz parafii - Sylwester Frąc, Dyrektor Muzeum H. Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej - Antoni Cybulski, Komendant Policji w Adamowie - Bogdan Kępa, Prezes ZNP oddział w Łukowie - Adam Sosnowski, dyrektorzy miejscowych instytucji, dyrektorzy szkół podstawowych z delegacjami uczniów znajdujących się na terenie gminy, dyrektorzy szkół z delegacjami uczniów noszącymi imię H. Sienkiewicza: SP nr 9 z Siedlec, SP nr 11 z Puław, SP nr 2 z Lubartowa, SP z Okrzei, SP z Woli Okrzejskiej, Z.Sz nr1 z Łukowa.

Juliusz SienkiewiczGościem specjalnym był wnuk H. Sienkiewicza Juliusz Sienkiewicz.

Przewodniczący Rady Gminy Janusz Barszcz odczytał przyjętą uchwałę Rady Nr. XXIV/132/05 o nadaniu imienia H. Sienkiewicza Zespołowi Szkół w Wojcieszkowie. Następnie Dyrektor T. Niewęgłowski zapoznał zebranych z historią szkoły oraz osiągnięciami jej wychowanków, a K. Szczęśniak uzasadnił wszystkim wybór takiego imienia szkoły. Po wysłuchaniu okolicznościowych przemowień, uroczystość uświetniły występy przedszkolaków, uczniów ze szkoły podstawowej i gimnazjum. Za przygotowanie części artystycznej odpowiedzialne były: H. Jalowska, U. Szewczyk, I. Wiśniewska-Bujak, D. Woźniak, T. Szczęśniak, K. Maros. Ostatnim elementem spotkania był poczęstunek. W międzyczasie na korytarzach można było obejrzeć ekspozycje poświęcone H. Sienkiewiczowi. Zwiedzający mogli zapoznać się z życiorysem, dorobkiem literackim, obejrzeć fotografie z różnych okresów życia pisarza, jak również materiały z konkursów i turnieju rycerskiego w wykonaniu młodzieży, podziwiać prace wychowanków tj. albumy, wiersze, karty personalne, linoryty rzeźby, prace plastyczne. Za wystrój i oprawę plastyczną odpowiedzialne były: H. Latoch i H. Jalowska. Ten dzień na długo pozostanie w pamięci wszystkich uczestników. Uroczystość nadania im. patrona szkole poprzedzona została szeregiem przygotowań, akademii, wystawek, konkursów i innych imprez.


 

W październiku 2006 roku odebraliśmy sztandar Zespołu Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Wojcieszkowie.

sztandar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Nieco wcześniej powstało logo szkoły, autorstwa naszej absolwentki Magdaleny Burdach.

logo

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dnia 25 października 2013 roku w ramach obchodzonego Dnia Patrona dokonano uroczystego odsłonięcia popiersia Henryka Sienkiewicza wykonanego przez naszą absolwentkę Andżelikę Gurtat.

popiersie